tin nổi bật

  • " Ngủ dậy muộn thì phí mất cả một ngày, ở tuổi thanh niên mà không học thì phí mất cả một đời.
    Ngạn ngữ Trung Quốc "
  • " Giáo dục là vũ khí mạnh nhất mà người ta có thể sử dụng để thay đổi cả thế giới.
    N. Mandela "
  • " Bộ lông làm đẹp con công, học vấn làm đẹp con người.
    Ngạn ngữ Nga "
  • " Mỗi buổi sáng, chúng ta có hai sự lựa chọn: Tiếp tục ngủ với ước mơ của mình hoặc là thức dậy và theo đuổi giấc mơ. Còn bạn? Bạn chọn điều gì?
    "
  • " Để cải thiện cần phải thay đổi. Để được hoàn hảo cần phải thay đổi thường xuyên.
    Willson Churchill "
  • " Bạn bước vào thế giới này chẳng có gì, và mục đích cuộc đời chính là làm nên được điều gì đó từ hai bàn tay trắng.
    Henry Louis Mencken "
  • " Cuộc sống là một chuỗi bài học mà bạn cần phải sống mới hiểu được.
    Helen Keller "
  • " Học để biết - Học để làm - Học để cùng chung sống - Học để tự khẳng định.
    UNESCO "
  • " Người chuyên nghiệp là người có thể hoàn thành công việc của mình một cách tốt nhất ngay cả khi anh ta không cảm thấy muốn làm việc đó.
    Alitxte Cux "
  • " Sẽ không có sự nghiệp lớn nếu không có thử thách lớn.
    Vontaire "
  • " Những cây mạnh nhất, cao nhất mọc trên những mảnh đất cằn cỗi nhất.
    J. Holan "
  • " Không có con đường nào dài quá đối với kẻ bước đi thong thả, không vội vàng. Không có cái lợi nào xa xôi quá đối với những kẻ kiên nhẫn làm việc
    La Bruyere "
  • " Tài năng được nuôi dưỡng trong cô đơn, còn chí khí được tạo bởi những cơn sóng dữ của giông bão cuộc đời.
    W. Goethe "

Em học Lịch sử

Thái sư Trần Thủ Độ

Trần Thủ Độ

Tác giả: nhiều tác giả

Thái sư Trần Thủ Độ

Trần Thủ Độ là nhân vật trụ cột của triều Trần. Ông là công thần sáng lập triều Trần và là người thực tế nắm quyền lănh đạo đất nước những năm đầu triều Trần, khoảng gần 40 năm (1226-1264). Sử chép: "Thái Tôn lấy được thiên hạ đều là mưu sức của Thủ Độ cả, cho nên nhà nước phải nhờ cậy, quyền hơn cả vua".
Trần Thủ Độ cũng là nhân vật bị các sử thần thời phong kiến chê trách nhiều. Dưới ng̣i bút của họ, Trần Thủ Độ hiện ra như một quyền thần vô học, có tài mà không có đức, có công với nhà Trần, lại có tội với nhà Lư. Nhưng khi chép về việc "Trần Thủ Độ giết hết tôn thất nhà Lý" trong Đại Việt sử kư toàn thư; Ngô Sĩ Liên cũng chú trong ngoặc đơn là "việc này chưa chắc đă có thực".
Nhân dân lại đánh giá ông với cách nh́n khác quan điểm Nho giáo. Trong đền thờ ông trên đồi Lim (Tiên Sơn, Hà Bắc) có hai câu đối treo ở trước bàn thờ như sau:
Công đáo vu kim, bất đán Trần gia nhị bách tải.
Luận định thiên cổ, kỳ tại Nam thiên đệ nhất lưu. 
(Công đức của ông để măi đến ngày nay, không chỉ bó hẹp trong hai trăm năm đời nhà Trần.
Sau ngh́n đời, công luận đă định, ông đáng liệt vào bậc thứ nhất dưới trời Nam). (**) 
Trần Thủ Độ sinh năm Giáp Dần (1194) ở làng Lưu Xá, huyện Ngự Thiên, lộ Long Hưng, nay là xă Canh Tân, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái B́nh. Tổ tiên ông vốn nối đời làm nghề đánh cá, từ Yên Sinh (Đông Triều, Quảng Ninh) về vùng sông nước Hiển Khánh, Tức Mặc ven bờ sông Hồng (thuộc tỉnh Nam Định ngày nay), rồi sang ở vùng Bát Xá - Tam Nông (tám làng Xá, ba làng Nông) cạnh ḍng sông Luộc. Đến đời thân phụ của Trần Thủ Độ và nguyên tổ Trần Lư của nhà Trần th́ họ Trần trở nên giàu có, người ở quanh vùng quy phụ, "...nhân có nhiều người cũng nổi lên làm giặc". Nhất là từ khi Trần Lư có người con gái là Trần Thị Dung lấy Hoàng Thái tử Sảm (sau là vua Lư Huệ Tông) th́ thanh thế càng lớn. Trần Thủ Độ cùng với những người con ưu tú khác của họ Trần sớm tham gia lập các đội hương binh đi đánh dẹp các thế lực cát cứ khác, lúc đầu nhằm khôi phục cơ nghiệp cho nhà Lư. Năm 1224, ông được nhà Lư phong làm Điện tiền chỉ huy sứ, quản lư các đạo quân bảo vệ kinh thành. "Thủ Độ tuy không có học vấn, nhưng tài lược hơn người, làm quan triều Lư được mọi người suy tôn".
Ông mất tháng Giêng năm Giáp Tư (1264), thọ 71 tuổi. Lê Quư Đôn chép trong Kiến văn tiểu lục: "Trần Thủ Độ sau khi chết, chôn ở địa phận xă Phù Ngự, huỵện Ngự Thiên, nơi để mả có hồ đá, dơi đá, chim đá và b́nh phong bằng đá, chỗ đất ấy rộng đến hai mẫu, cây cối um tùm. Về tư điền, trước vẫn liệt vào hạng thượng đẳng, các quan phủ, huyện, huấn, giáo đến kính tế".
Trần Thủ Độ là người có bản lĩnh và cá tính khác thường. Ông xử lư việc ǵ cũng thẳng thắn, thường quyết đoán theo ư chí của ḿnh, ít chịu để cho t́nh cảm sai khiến. Cuộc đời và sự nghiệp của Trần Thủ Độ gắn liền với nghiệp đế của họ Trần. Nhưng hiệu quả lịch sử những việc ông làm đă đưa nước nhà qua khỏi cuộc suy vong cuối triều Lư và khởi dựng nên thời đại Đông A rực rỡ những chiến công oanh liệt chống ngoại xâm và những thành tựu xây dựng đất nước.
Cuối triều Lư, chính quyền trung ương bất lực trước cuộc suy thoái về kinh tế và hỗn loạn về chính trị. Thiên tai, mất mùa, đói kém xảy ra liên tiếp. Các thế lực cát cứ nổi lên khắp nơi đánh giết lẫn nhau, cướp bóc bừa băi. Ngoài biên thùy, Chiêm Thành và Chân Lạp thường xuyên quấy phá. Đế quốc Mông Cổ cũng đă tung vó ngựa sang phía Đông đánh Kim, diệt Tây Hạ, chiếm Triều Tiên, chuẩn bị xâm lược Tống và các nước phía Nam.
Trong lúc ấy, vua Lư Cao Tông vẫn mải mê rong chơi, say đắm thanh sắc, thích xây dựng cung điện, đền miếu, không thiết ǵ đến chính sự. Vua Lư Huệ Tông th́ nhu nhược, bệnh hoạn, năm Giáp Thân (1224) truyền ngôi cho con gái là Lư Chiêu Hoàng mới 6 tuổi rồi đi tu ở chùa Chân giáo.
Trần Thủ Độ đạo diễn cuộc chính biến tháng Chạp năm ất Dậu (tức tháng 1-1226), xếp đặt việc Lư Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh với lời lẽ trong chiếu nhường ngôi rằng: "...Trẫm là nữ chúa, tài đức đều thiếu, không có người giúp đỡ, giặc cướp nổi lên như ong, giữ thế nào nổi ngôi báu nặng nề".
Làm cuộc đảo chính thay đổi triều đại mà không xảy ra đổ máu và đảo lộn lớn trong nước, Trần Thủ Độ tỏ ra là một nhà chính trị sáng suốt, khôn khéo.
Ngay sau khi lên làm vua, Trần Thái Tông phong Trần Thủ Độ làm Quốc thượng phụ nắm giữ mọi việc cai trị thiên hạ. Năm sau lại phong Trần Thủ Độ làm thái sư giữ tất cả việc hành quân, đánh dẹp trong nước. Ông là một nhà lănh đạo tài giỏi và tận tụy chăm lo việc nước. Phàm công việc ǵ làm cho đế nghiệp Đông A vững mạnh, ông đều cương quyết làm bằng được. Năm 70 tuổi, trước lúc chết 5 tháng, sử c̣n chép việc ông đi tuần ở vùng biên giới Lạng Sơn. "Thủ Độ tuy làm tể tướng mà phàm công việc, không việc ǵ không để ư. V́ thế đă giúp nên vương nghiệp, giữ được tiếng tốt cho đến lúc mất".
Ngay từ những năm đầu triều Trần, ông đă đánh dẹp được các thế lực cát cứ ở các địa phương và tổ chức lại bộ máy hành chính từ trung ương đến cấp xă. Ông đặt ra sổ trướng tịch ghi chép danh sách dân gian trong xă, thôn, từ quan văn, quan vơ, binh lính, hoàng nam, trung lăo, tàn tật, người ngụ cư... để nắm chắc hộ khẩu trong nước. Có lần duyệt định hộ khẩu, bà Linh Từ quốc mẫu muốn xin riêng cho một người làm câu đương (một chức dịch trong xă). Ông gật đầu, rồi ghi tên họ, tên quê quán. Khi xét đến xă ấy, hỏi tên ấy đâu, người ấy mừng rỡ chạy đến. Trần Thủ Độ nói: "Ngươi v́ có công chúa xin cho được làm câu đương, không thể ví như những câu đương khác được, phải chặt một ngón chân để phân biệt". Người ấy kêu van xin thôi, hồi lâu mới tha cho. Từ đấy không ai dám đến thăm v́ việc riêng nữa.
Ông đề cao tư tưởng pháp trị, định ra luật lệ, quy chế hành chính và gương mẫu thực hiện. Sử c̣n chép chuyện Linh Từ quốc mẫu có lần ngồi kiệu đi qua chỗ thềm cấm bị người quân hiệu ngăn lại. Về nhà bà khóc bảo với Trần Thủ Độ rằng: "Mụ này làm vợ ông mà bọn quân hiệu ấy khinh nhờn như thế". Thủ Độ giận sai đi bắt. Người quân hiệu ấy chắc là phải chết. Khi đến nơi, Thủ Độ vặn hỏi trước mặt, người quân hiệu đem sự thực trả lời. Thủ Độ nói: "Ngươi ở chức thấp mà biết giữ phép nước như thế, ta c̣n trách ǵ nữa". Rồi lấy vàng lụa thưởng cho người ấy.
Là người có công dựng nước, có tài trị nước, vua cũng ít khi dám trái ư. Bấy giờ có người đàn hặc ông, vào gặp Thái Tông, khóc mà nói rằng: "Bệ hạ trẻ thơ mà Thủ Độ quyền hơn cả vua, đối với xă tắc sẽ ra sao?". Vua lập tức cùng người ấy đến nhà Trần Thủ Độ và nói lại chuyện đó. Trần Thủ Độ trả lời: "Đúng như lời người ấy đă nói", rồi lấy tiền lụa thưởng cho người ấy.
Trần Thái Tông v́ quư trọng Thủ Độ nên muốn dùng anh ruột ông là An Quốc làm tể tướng. Ông thẳng thắn nói với vua: "An Quốc là anh thần, nếu là người hiền th́ thần nên nghỉ việc, nếu cho thần là hiền hơn An Quốc th́ không nên cử An Quốc. Nếu anh em cùng là tể tướng th́ việc trong triều đ́nh sẽ ra sao". Vua bèn thôi.
Trong cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ, Trần Thủ Độ có vai tṛ hết sức quan trọng. Tháng 12 năm Đinh Tỵ (tức tháng 1-1258), quân Mông Cổ, sau khi tiêu diệt nước Đại Lư (Vân Nam), đă tiến vào lưu vực sông Hồng. Thế giặc rất mạnh. Quân Đại Việt bị đánh lui, vua Thái Tông phải bỏ Thăng Long rút xuống phía nam. Vua ngự thuyền nhỏ đến thuyền em ruột là Thái úy Trần Nhật Hạo hỏi kế. Nhật Hạo lấy ngón tay chấm nước viết hai chữ "Nhập Tống" ở mạn thuyền, ư khuyên vua nên chạy sang nhờ vả nước Tống. Vua bèn rời thuyền đến hỏi Thái sư Trần Thủ Độ, Trần Thủ Độ trả lời:
- Đầu tôi chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo!
Vào lúc gay go nhất của cuộc kháng chiến, câu trả lời đanh thép ấy của ông đă giữ vững được tinh thần dám đánh và quyết thắng của quân dân Đại Việt trong cuộc phản công quyết liệt đánh vào Đông Bộ Đầu ngày 29-1-1258, buộc địch phải rút chạy về nước.
Trần Thủ Độ xứng đáng được xếp vào hàng những nhân vật kiệt xuất, đi đầu trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước trong lịch sử dân tộc.
Người đăng: Nguyễn Thị Hồng Nhung Công ty Dome Viet Nam
Nguồn:Truyenviet.com

TIN LIÊN QUAN



sự kiên nổi bật

Thông báo nghỉ lễ Chào mừng ngày Quốc khánh 2/9.

Để Cán bộ, giáo viên của Trung tâm có thể chủ động trong việc sắp xếp kế hoạch cho kỳ nghỉ lễ Chào mừng Quốc khánh 2/9. Trung tâm phát triển tài năng DOME xin thông báo lịch nghỉ lễ.

cảm nhận của học viên

Ngày 20/11: Những bài văn xúc động viết về thầy cô, giáo

Những bài viết đầy xúc động và chan chứa yêu thương như một lời tri ân của các em học sinh gửi đến các thầy cô giáo nhân ngày nhà giáo Việt Nam 20/11.